KIZ DESTANI’NI MASAL GİBİ OKUMAK: MASALIN BİÇİMBİLİMİ YAKLAŞIMI VE KIZ DESTANINDAKİ GÖRÜNTÜ SEVİYELERİ
Author :
Abstract
Anlatı çözümlemeleri için geliştirilmiş birçok tahlil, analiz ve araştırma yöntem ve tekniği vardır. Bunlar anlatının; amaç ve hedeflerinin, mesajının veyahut anlatı olarak gerekli özellikleri haiz olma durumunun açığa çıkarılması merkezli olabilmektedir. Bu çerçeveden bakıldığında anlatı çözümlemelerinde edebî olarak içten bakış ve diğer disiplinler perspektifinden yani dıştan bakış merkezli analizlerden bahsedilebilir. Anlatı çözümlemesi; metinlerin yapısını, anlam katmanlarını ve örüntülerini, metne sirayet eden ideolojileri ve zihniyeti, düşünce sistemlerini ve epistemeyi belirlemek için yapılabilir. Bu bağlamda birçok tahlil ve analiz yöntemi, kuram ve yaklaşım geliştirilmiştir. Bunlardan biri de biçimbilimsel (morfolojik) çözümleme yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, Propp tarafından geliştirilmiş olup masal ve mit çözümlemeleri başta olmak üzere diğer anlatıların morfolojik çözümlemelerinde kullanılan önemli bir analiz yöntemidir. Bu analiz yönteminde anlatının temel iskeletini oluşturan olay örgüsü, kişiler ve işlevler sınıflandırılır. Oğuz Türkçesi dil özelliklerini barındıran masalsı öğeler taşıyan Kız Destanı adlı eser, hem içerik hem de üslup bakımından önem arz eden anlatılardan biridir. Birçok yazma nüshası olan bu eserin, içerik ve üslup kadar biçimbilim çözümleme perspektifinden ele alınması sonucu içeriğinin, izleğinin ve epistemesinin belirlenmesini mümkündür. Bu makalede, Kız Destanı’nın biçimbilimsel çözümleme yaklaşımı açısından analizi yapılmıştır. Bu bağlamda eserin içeriği, işlevler merkezli tespit edilmiş olup anlatıdaki olaylar dizisi, kişiler ve işlevler biçimbilim çözümleme perspektifinden analiz edilmiştir.
Keywords
Abstract
Many analytical and research methods and techniques have been developed for narrative analysis. These may focus on revealing the aims and objectives of narratives, their message, or whether they possess the necessary characteristics as a narrative. From this perspective, narrative analysis can be divided into internal literary perspectives and external perspectives from other disciplines. Narrative analysis can be conducted to determine the structure of texts, their layers and patterns of meaning, the ideologies and mentality that permeate the text, the thought systems, and the epistemology. In this context, many analytical methods, theories, and approaches have been developed. One of these is the morphological analysis approach. Developed by Propp, this approach is an important analytical method used in the morphological analysis of narratives, especially fairy tales and myths. In this analytical method, the plot, characters, and functions that form the basic skeleton of the narrative are classified. The work titled "Kız Destanı" (The Epic of the Girl), which contains fairytale elements exhibiting the linguistic features of Oghuz Turkish, is one of the narratives that is important both in terms of content and style. This work, which exists in numerous manuscript copies, can be understood in terms of its content, theme, and epistemology through morphological analysis as well as its content and style. This article analyzes the Epic of the Girl from a morphological perspective. In this context, the content of the work is identified through its functions, and the sequence of events, characters, and functions in the narrative are analyzed from a morphological perspective.
