Uluslararası Yunus Emre Sosyal Bilimler Dergisi

ISSN: 2757-5764

RABGŪZĪ’NİN KISASÜ’L ENBİYĀ ADLI ESERİNDE FİİLİMSİLERLE BİRLİKTE İSİM ÇEKİM EKLERİNİN KULLANIMI

Author:

Number of pages:
60-80
Year-Number:
2021-3

Bu çalışmada Rabgūzī’nin Kısasü’l Enbiyā adlı eserinde fiilimsilerle birlikte isim çekim eklerinin kullanımının ortaya konulması amaçlanmıştır. Orta Türkçe döneminde yer alan Harezm Türkçe’nin önemli eserlerinden biri de Nāsırü’d-dīn bin Burhānü’d-dīn Rabgūzī tarafından yazılan Kısasü’l Enbiyā’dır. Fiilimsiler, fiil kök ve gövdelerinden belirli eklerle türetilmekte olup eylem çekimine girmeyen, isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil başlıkları altında incelenen dilbilgisel unsurlardır. İsim çekim ekleri, cümle içinde yer alan isimlerin çeşitli durumlarını göstermektedir.

Rabgūzī’nin Kısasü’l Enbiyā adlı eserinde fiilimsilerle birlikte isim çekim eklerinin kullanımı belirlenmiştir. İsim çekim eklerinden çokluk eki, iyelik eki, hāl ekleriyle kullanılan örnekler tespit edilmiştir. Hāl eklerinden ilgi hāli eki, yükleme hāli eki, yönelme hāli eki, bulunma hāli eki, ayrılma hāli ekiyle kullanılan örnekler olduğu görülmüştür.

Fiilimsilerle birlikte isim çekim eklerinin kullanımlarıyla ilgili tespit edilen örnek cümleler verilip, isim çekim eklerinin kullanımı hakkında bilgi verilmiştir. Harezm Türkçesinin Karahanlı Türkçesi ile Çağatay Türkçesi arasında bir geçiş dönemi olduğu bilinmektedir. Tespit edilen eklerin Batı Türkçesi ve Doğu Türkçesiyle ilgili kullanımları da gösterilmiştir.

 

Keywords


In this study, it was aimed to explain the use of noun inflection suffixes together with verbs in Rabgūzī’s Kısasü’l-Enbiyā. One of the most important works of Khorezmian Turkic Language in the middle Turkish period is Kısasü’l-Enbiyā, written by Nāsırü’d-dīn bin Burhānü’d-dīn Rabgūzī. Verbs are derived from the roots and stems of the verb with certain suffixes and are grammatical elements that do not fall into the inflection of the action, studied under the headings gerund, participle, gerundium. Noun inflection suffixes show the various states of nouns contained within the sentence.

In Rabgūzī’s Kısasü’l-Enbiyā, the use of noun inflection suffixes along with verbs was determined. Examples of noun suffixes used with plural, possessive and case suffixes were identified. It has been seen that among the case suffixes, there are examples that are used with the affinity suffix, the loading case suffix, the directional suffix, the present state suffix, the leaving state suffix.

With the verbs, sample sentences determined about the use of noun inflectional suffixes were given and information was given about the use of noun inflectional suffixes. It is known that Khorezmian Turkic Language has a transition period between Karakhanid Turkish and Chagatai. Uses of the identified suffixes in Western Turkish and Eastern Turkish are also shown.

Keywords

Article Statistics

Number of reads 131
Number of downloads 102

Share

Uluslararası Yunus Emre Sosyal Bilimler Dergisi
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.