Author :
Abstract
Genel anlamda hayvan hastalıkları ve tedavilerini ele alan Baytârnâmeler, özele inildiğinde atların hastalıklarını ve bu hastalıkların tedavilerini ve iyi bir atın taşıması gereken fiziki özellikler gibi konuları işler. İlk baytârnâmenin Aristo tarafından yazıldığı bilinmektedir. Aristo’nun baytârnâmesi daha sonra Abbasiler Dönemi’ndeki çeviri faaliyetleriyle ilk olarak Arapça, Farsça ve daha sonra da Türkçeye çevrilmiştir.
Aristo’ya atfedilen eserin toplam beş nüshası bulunur. Bu nüshalardan ilki olan Kitābu Baytâr-nâme, Süleymaniye Kütüphanesindedir. Diğer iki nüshadan biri Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıp Tarihi Müzesinde, bir tanesi Ankara Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Anabilim Dalında bulunmakta olup makaleye konu olan nüsha ise Milli Kütüphane’de 06 Mil Yz A 8074 yer numarasıyla kayıtlı olan nüshadır. Aristo’ya ait olduğu düşünülen eserin mütercimi Hacı Mehemmed bin ǿAli Aksarayi, müstensihi Karahisarî Ali Vasfi’dir. Çalışmaya konu olan eser Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini gösterir. O dönem metinlerinde Türkçe yazmaya özen gösterilse de Arapça ve Farsçanın etkisi devam etmiştir.
Bu çalışma 17. yüzyıla ait olan bir Baytârnâme’de atların tedavilerinde kullanılan bitkilerin adları ve bu bitkilerin kavram alanlarının tespit edilmesi amacıyla tarama yöntemiyle hazırlanmıştır. Başta Türkçe, Arapça ve Farsça kelimeler olmak üzere farklı dillerde bitki adlarının kullanıldığı tespit edilmiştir.
Keywords
Abstract
Generally dealing with animal diseases and their treatments, Baytârnâmes (treatises on veterinary medicine) specifically address horse diseases, their treatments, and the physical characteristics a good horse should possess. The first known Baytârnâme is attributed to Aristotle. Aristotle's Baytârnâme was later translated into Arabic, Persian, and then Turkish during the Abbasid period.
A total of five copies of the work attributed to Aristotle exist. The first of these, Kitābu Baytâr-nâme, is in the Süleymaniye Library. One of the other two copies is in the Cerrahpaşa Medical Faculty Medical History Museum, and another is in the Ankara Veterinary Medicine History and Deontology Department. The copy discussed in this article is the one registered in the National Library under catalog number 06 Mil Yz A 8074. The translator of the work, believed to be by Aristotle, is Hacı Mehemmed bin ǿAli Aksarayi, and the copyist is Karahisarî Ali Vasfi. The work under study exhibits the linguistic characteristics of Old Anatolian Turkish. Although care was taken to write in Turkish in the texts of that period, the influence of Arabic and Persian continued.
This study was prepared using a scanning method to identify the names of plants used in the treatment of horses and the conceptual fields of these plants in a 17th-century Baytârnâme (Ottoman Veterinary Treatise). It was found that plant names from different languages were used, primarily Turkish, Arabic, and Persian words.
