TALİP APAYDIN’IN “RÜSTEM’İN BAĞI”, “İSTANBUL” VE “TEK AĞAÇ” ADLI HİKÂYELERİNE EKOELEŞTİREL BİR BAKIŞ
Author :
Abstract
Ekoeleştiri, edebî eserleri çevre sorunları bağlamında yeniden yorumlamayı amaçlayan çağdaş bir eleştiri yöntemidir. Bu yöntemin odak noktası, çevresel unsurlar ile insanlar arasındaki ilişkinin edebî metinlere nasıl yansıdığını analiz etmektir. Ekoeleştirinin birçok sınıflandırması vardır. Bunlardan biri, sığ ve derin ekolojik yaklaşımlardır. Derin ekoloji, ilk kez Norveçli düşünür Arne Naess tarafından ortaya konulan bir yaklaşımdır. İki yaklaşım arasındaki temel fark, insan ile doğa arasındaki ilişkiyi nasıl tanımladıklarında yatmaktadır. Sığ ekolojide doğa, insan odağında değerlendirilir. Derin ekolojide ise insan ve doğa bir bütün olarak ele alınır ve insan, doğadaki tüm canlılarla eşit haklara sahip bir varlık olarak görülür.
Bu makalede, toplumcu gerçekçi çizgideki eserleriyle tanınan yazar Talip Apaydın'ın üç öyküsü ekoeleştirel bakış açısıyla değerlendirilmektedir. Bu hikâyelerde, günümüzün kabul gören gerçekleri çerçevesinde değerlendirilemese de çevresel duyarlılığın izleri belirgindir ve çevre sorunlarına ilişkin bir farkındalık görülmektedir. Buna göre, Talip Apaydın'ın Yol Kenarındaki Adam adlı kitabındaki “Rüstem'in Bağı”, ‘İstanbul’ ve “Tek Ağaç” adlı hikâyelerinde çevre sorunları ve doğanın ele alınışı sığ ve derin ekolojik yaklaşımlar ışığında değerlendirecektir.
Keywords
Abstract
Ecocriticism is a contemporary critical method that aims to reinterpret literary works in the context of environmental issues. The focus of this method is to analyze how the relationship between environmental elements and humans is reflected in literary texts. There are many classifications of ecocriticism. One of these is shallow and deep ecological approaches. Deep ecology is an approach first proposed by Norwegian thinker Arne Naess. The fundamental difference between the two approaches lies in how they define the relationship between humans and nature. In shallow ecology, nature is evaluated from a human-centered perspective. In deep ecology, humans and nature are considered as a whole, and humans are seen as beings with equal rights to all assets.
This article evaluates three stories by Talip Apaydın, a writer known for his works in the socialist realist tradition, from an eco-critical perspective. Although these stories cannot be evaluated within the framework of today's accepted realities, traces of environmental sensitivity are evident. Accordingly, environmental issues and the exploitation of nature in the stories “Rüstem's Vineyard,” “Istanbul,” and “The Single Tree” from Talip Apaydın's book The Man by the Roadside will be evaluated in light of shallow and deep ecological approaches.
